Trochę przykre, że festiwal w Como dorobił się w Polsce łatki „snobistycznej imprezy dla wybranych”, gdzie jedyną barierą wejścia jest cena biletu. Jednak z perspektywy kogoś, kto postanowił zainwestować czas i pieniądze w wyprawę na festiwal, obraz ten jest skrajnie fałszywy. Jeśli Como jest „snobistyczne”, to jest to snobizm polegający wyłącznie na bezgranicznym uwielbieniu dla czystej sztuki, a nie na epatowaniu statusem.
Wysoki koszt biletu („tysiąc złotych za dzień”) w rzeczywistości pełni funkcję filtra jakościowego. Nie chodzi o wykluczenie, ale o stworzenie warunków, w których sztuka może oddychać. Prawda jest taka, że przy dzisiejszych cenach premier komiksowych wystarczy ograniczyć zakupy na dwa, trzy miesiące, by cieszyć się tą imprezą. Sam szykowałem się finansowo do wizyty na festiwalu niemal osiem miesięcy, redukując zakupy nowych albumów do trzech, maks. czterech pozycji miesięcznie, a bywały miesiące, że nie kupowałem nic. Powiem jedno: nie żałuję.
Dzięki limitowanej liczbie uczestników znikają kolejkony, nerwowość i walka o numerki. Zamiast tego pojawia się przestrzeń na dialog. Płacisz nie za prestiż, ale za czas i intymność obcowania z artystami. Największym zaskoczeniem dla kogoś przyzwyczajonego do rodzimych realiów jest wszechobecna uprzejmość. W Como artyści o statusie międzynarodowych gwiazd nie są otoczeni kordonem „ochroniarzy” ze strefy autografów czy obsługi konwentu. Siedzą przy stolikach, piją kawę i rozmawiają z fanami o rysunku, komiksie i życiu tak, jakby czas nie istniał. Brakuje tam „gwiazdorzenia”, które paradoksalnie często spotykamy na mniejszych, lokalnych festiwalach, gdzie poczucie bycia „elitą niszowego medium” bywa ważniejsze niż samo medium.
Po wizycie w Como dostrzegłem pewien paradoks. Może zostanę za to spostrzeżenie symbolicznie zlinczowany, ale nie dbam o to. Polskie festiwale, choć dostępne cenowo, często grzęzną w snobizmie „środowiskowym”. W hermetycznych grupach, wzajemnej niechęci i braku merytorycznej substancji poza czystym zbieractwem. Como oferuje coś odwrotnego: skupienie na warsztacie. Tam nikt nie pyta, kim jesteś, ale co widzisz w danej planszy. To festiwal kuratorski, a nie „chiński bazarek”.
Como 2026 nie odebrałem jako „snobistyczny zlot bogaczy”, ale profesjonalne forum wymiany myśli artystycznej. Jeśli kogoś razi cena, prawdopodobnie nie rozumie wartości bezpośredniego dostępu do procesu twórczego największych żyjących artystów medium komiksowego. To miejsce, gdzie sztuka traktowana jest z powagą godną Luwru, przy zachowaniu bezpośredniości, której polskie imprezy, mimo pozornej otwartości, mogłyby się uczyć latami.
Dlatego każdemu zainteresowanemu zbieraniem autografów, wrysów, rysunków, commissions czy plansz doradzam szczerze: warto odłożyć kasę. Niech to trwa rok, dwa, trzy, ale wybierzcie się do Cernobbio w czasie festiwalu. To jak osobista pielgrzymka do Mekki komiksu. Po niej patrzy się na medium totalnie inaczej. Warto. Ja z pewnością zawitam tam jeszcze nie raz.
